{"id":3089,"date":"2023-05-24T20:54:05","date_gmt":"2023-05-24T18:54:05","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz-name.eu\/?p=3089"},"modified":"2023-05-24T20:54:11","modified_gmt":"2023-05-24T18:54:11","slug":"rzeka-od-ktorej-wszystko-sie-zaczelo-historia-legendarnej-lodki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz.name\/pl\/eternal-3089-rzeka-od-ktorej-wszystko-sie-zaczelo-historia-legendarnej-lodki","title":{"rendered":"Rzeka, od kt\u00f3rej wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o: historia legendarnej \u0141\u00f3dki"},"content":{"rendered":"\n<p>\u015aredniowieczne miejscowo\u015bci, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej rozrasta\u0142y si\u0119 w du\u017ce miasta, cz\u0119sto pojawia\u0142y si\u0119 w pobli\u017cu rzek. Tak te\u017c by\u0142o w przypadku miejscowo\u015bci \u0141odzia, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 w XIII wieku po\u015br\u00f3d g\u0119stych las\u00f3w nad brzegiem rzeki \u0141\u00f3dki. Miejscowo\u015b\u0107 ta da\u0142a pocz\u0105tek miastu \u0141\u00f3d\u017a. Wiele os\u00f3b wi\u0105\u017ce pochodzenie nazwy naszego miasta z rzek\u0105 \u0141\u00f3dk\u0105. Jednak cz\u0119\u015b\u0107 badaczy kategorycznie odrzuca t\u0119 wersj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Ca\u0142kowita d\u0142ugo\u015b\u0107 \u0141\u00f3dki wynosi 20 kilometr\u00f3w, z czego ponad 15 kilometr\u00f3w znajduje si\u0119 w granicach miasta \u0141odzi. \u0141\u00f3dka jest dop\u0142ywem najwi\u0119kszej \u0142\u00f3dzkiej rzeki &#8211; Ner. Z artyku\u0142u na stronie <a href=\"http:\/\/lodz-name.eu\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">lodz-name.eu<\/a> mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119, jak wygl\u0105da\u0142a \u0141\u00f3dka w przesz\u0142o\u015bci, a jak na pocz\u0105tku XXI wieku.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Rzeka, nad kt\u00f3r\u0105 za\u0142o\u017cono \u0141\u00f3d\u017a<\/h2>\n\n\n\n<p>Mo\u017cna \u015bmia\u0142o twierdzi\u0107, \u017ce rzeka \u0141\u00f3dka, kt\u00f3ra przep\u0142ywa przez \u0141\u00f3d\u017a, jest znacznie starsza ni\u017c samo miasto. Na jej brzegu powsta\u0142a niegdy\u015b niewielka miejscowo\u015b\u0107. Legenda g\u0142osi, \u017ce wiele wiek\u00f3w temu nad brzegiem rzeki zatrzyma\u0142 si\u0119 cz\u0142owiek o imieniu Janusz. Podr\u00f3\u017cowa\u0142 \u0142odzi\u0105 wzd\u0142u\u017c rzeki, gdy nagle zacz\u0119\u0142a si\u0119 silna ulewa. Postanowi\u0142 wi\u0119c sp\u0119dzi\u0107 noc nad brzegiem. Wyci\u0105gn\u0105\u0142 swoj\u0105 \u0142\u00f3d\u017a, odwr\u00f3ci\u0142 j\u0105 do g\u00f3ry dnem i pod ni\u0105 sp\u0119dzi\u0142 noc.<\/p>\n\n\n\n<p>Rano Janusz dokona\u0142 ogl\u0119dzin miejsca, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 jego tymczasowym schronieniem. Podr\u00f3\u017cnikowi tak spodoba\u0142o si\u0119 to miejsce, \u017ce postanowi\u0142 si\u0119 tu osiedli\u0107. Z czasem do\u0142\u0105czyli do niego inni ludzie i tak powsta\u0142a miejscowo\u015b\u0107, kt\u00f3ra da\u0142a pocz\u0105tek miastu \u0141\u00f3d\u017a.<\/p>\n\n\n\n<p>Oczywi\u015bcie jest to tylko legenda i trudno powiedzie\u0107, \u017ce dok\u0142adnie tak to wygl\u0105da\u0142o. Wiadomo jednak, \u017ce w XIII wieku nad brzegiem rzeki \u0141\u00f3dki pojawi\u0142a si\u0119 miejscowo\u015b\u0107. Nazywa\u0142a si\u0119 ona \u0141odzia.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak wiadomo, nazwa miasta \u0141\u00f3d\u017a oznacza &#8222;\u0142\u00f3d\u017a&#8221;. Wiele os\u00f3b wi\u0105\u017ce pochodzenie nazwy miasta z rzek\u0105 \u0141\u00f3dk\u0105. Jednak badacze historii miasta uwa\u017caj\u0105 t\u0119 hipotez\u0119 za fa\u0142szyw\u0105. Twierdz\u0105, \u017ce nazwa rzeki \u0141\u00f3dka pojawi\u0142a si\u0119 dopiero w XIX wieku, a wcze\u015bniej znana by\u0142a jako Starowiejska, Stara lub Ostroga.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015aredniowieczna \u0141\u00f3dka by\u0142a niewielkim, p\u0142ytkim, ale zmiennym strumieniem. Podczas wiosennych roztop\u00f3w zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce przekracza\u0142a swoje brzegi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wzmianki o \u0141\u00f3dce w XIX wieku<\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"706\" height=\"471\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-103.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3090\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-103.png 706w, https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-103-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-103-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 706px) 100vw, 706px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Rzeka \u0141\u00f3dka mia\u0142a istotne znaczenie w drugiej po\u0142owie XIX wieku &#8211; to w\u0142a\u015bnie w tym czasie nast\u0105pi\u0142 rozw\u00f3j przemys\u0142owy miasta \u0141odzi. Wzmianka z 1860 roku m\u00f3wi, \u017ce \u0141\u00f3dka by\u0142a niewielk\u0105 rzek\u0105 &#8211; jej szeroko\u015b\u0107 nie przekracza\u0142a 2 metr\u00f3w, a g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 wynosi\u0142a zaledwie 30 centymetr\u00f3w. Jednak ka\u017cdej wiosny, gdy topnia\u0142y \u015bniegi, rzeka stawa\u0142a si\u0119 coraz g\u0142\u0119bsza i szersza.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142a \u0141\u00f3dki znajdowa\u0142y si\u0119 na terenie wsp\u00f3\u0142czesnego osiedla Sikawa. Rzeka zasilana by\u0142a przez \u017ar\u00f3d\u0142a i liczne strumienie, a jej jedynym dop\u0142ywem jest rzeka Ba\u0142utka. Nad brzegami \u0141\u00f3dki funkcjonowa\u0142y niegdy\u015b dwa m\u0142yny. W XIX wieku wody \u0141\u00f3dki zacz\u0119to wykorzystywa\u0107 do cel\u00f3w przemys\u0142owych. Woda rzeki zaspokaja\u0142a potrzeby pojawiaj\u0105cych si\u0119 w okolicy farbiarni, mydlarni, rze\u017ani i browar\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Pod koniec XIX wieku pomi\u0119dzy fabrykantem Robertem Biedermannem a w\u0142a\u015bcicielem browaru Karolem Anstadtem toczy\u0142 si\u0119 d\u0142ugotrwa\u0142y sp\u00f3r o dost\u0119p do wody z \u0141\u00f3dki. Ten ostatni zacz\u0105\u0142 odprowadza\u0107 do rzeki \u015bcieki i budowa\u0107 przy niej latryny, aby uniemo\u017cliwi\u0107 konkurentowi pobieranie czystej wody z \u0141\u00f3dki do produkcji tkanin.<\/p>\n\n\n\n<p>W latach 1870-1890 w pobli\u017cu rzeki swoje zak\u0142ady przemys\u0142owe wybudowa\u0142 znany \u0142\u00f3dzki fabrykant Izrael Pozna\u0144ski.<\/p>\n\n\n\n<p>Wykorzystywanie wody na potrzeby fabryk i zak\u0142ad\u00f3w, wycinanie las\u00f3w, budowa studni g\u0142\u0119binowych doprowadzi\u0142y do szybkiego sp\u0142ycenia i tak niewielkiej rzeki \u0141\u00f3dki. Na prze\u0142omie XIX i XX wieku rzeka zamieni\u0142a si\u0119 w kana\u0142 \u015bciekowy, do kt\u00f3rego cz\u0119sto wyrzucano \u015bmieci. Zanieczyszczona rzeka stanowi\u0142a zagro\u017cenie epidemiologiczne dla mieszka\u0144c\u00f3w. Postanowiono wi\u0119c cz\u0119\u015b\u0107 jej koryta ukry\u0107 pod ziemi\u0105, czyli przykry\u0107 betonowymi p\u0142ytami.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Koryto rzeki w XXI wieku<\/h2>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"725\" height=\"483\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-104.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3093\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-104.png 725w, https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-104-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-104-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 725px) 100vw, 725px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Na pocz\u0105tku XXI wieku ca\u0142kowita d\u0142ugo\u015b\u0107 rzeki \u0141\u00f3dki wynosi\u0142a 20 kilometr\u00f3w. G\u0142\u00f3wna cz\u0119\u015b\u0107 rzeki (15,6 kilometr\u00f3w) p\u0142ynie w obr\u0119bie miasta \u0141odzi, z czego 5 kilometr\u00f3w znajduje si\u0119 pod ziemi\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>W nowym tysi\u0105cleciu \u0141\u00f3dka by\u0142a zasilana wodami opadowymi i melioracyjnymi, kt\u00f3re przesi\u0105ka\u0142y przez ziemi\u0119 w parkach Staromiejskim i Helenowskim do podziemnego kana\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0141\u00f3dka p\u0142yn\u0119\u0142a przez szereg \u0142\u00f3dzkich ulic, czasem zamieniaj\u0105c si\u0119 w strumie\u0144 lub chowaj\u0105c pod ziemi\u0105. Jej trasa przebiega\u0142a tak\u017ce przez Park Ocala\u0142ych, wspomniane ju\u017c Parki Staromiejski i Helenowski, zielony kompleks Parku J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego oraz rezerwat Polesie Konstantynowskie.<\/p>\n\n\n\n<p>Rzeka przep\u0142ywa przez nasze miasto do Konstantynowa \u0141\u00f3dzkiego, gdzie wpada do rzeki Ner.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"709\" height=\"472\" src=\"https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-105.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3096\" srcset=\"https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-105.png 709w, https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-105-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.lodz.name\/wp-content\/uploads\/sites\/37\/2023\/05\/image-105-696x463.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 709px) 100vw, 709px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Rzeka \u0141\u00f3dka, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a wszystkie burzliwe wydarzenia historyczne, jakie dotkn\u0119\u0142y \u0141\u00f3d\u017a, dodaje miastu pi\u0119kna i malowniczo\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015aredniowieczne miejscowo\u015bci, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej rozrasta\u0142y si\u0119 w du\u017ce miasta, cz\u0119sto pojawia\u0142y si\u0119 w pobli\u017cu rzek. Tak te\u017c by\u0142o w przypadku miejscowo\u015bci \u0141odzia, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 w XIII wieku po\u015br\u00f3d g\u0119stych las\u00f3w nad brzegiem rzeki \u0141\u00f3dki. Miejscowo\u015b\u0107 ta da\u0142a pocz\u0105tek miastu \u0141\u00f3d\u017a. Wiele os\u00f3b wi\u0105\u017ce pochodzenie nazwy naszego miasta z rzek\u0105 \u0141\u00f3dk\u0105. Jednak cz\u0119\u015b\u0107 badaczy kategorycznie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":316,"featured_media":2037,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[332],"tags":[1093,1147,1092,1536,1091,1538,1090,1257,1165,1537],"moimportance":[33],"motype":[326],"moformat":[18],"class_list":{"0":"post-3089","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-srodowisko","8":"tag-co-zobaczyc-w-lodzi","9":"tag-ekologiczne-w-lodzi","10":"tag-gdzie-sie-wybrac-w-lodzi","11":"tag-historia-legendarnej-lodki","12":"tag-historia-naturalna","13":"tag-koryto-rzeki-w-xxi-wieku","14":"tag-przyroda-w-lodzi","15":"tag-rzeka-lodka","16":"tag-troska-o-srodowisko","17":"tag-wzmianki-o-lodce-w-xix-wieku","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3089","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/316"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3089"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3089\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3099,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3089\/revisions\/3099"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3089"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3089"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3089"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3089"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3089"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3089"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}