{"id":3792,"date":"2023-06-30T23:08:29","date_gmt":"2023-06-30T21:08:29","guid":{"rendered":"https:\/\/lodz-name.eu\/?p=3792"},"modified":"2023-06-30T23:08:35","modified_gmt":"2023-06-30T21:08:35","slug":"pierwsze-kanaly-w-lodzi-jakie-byly","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lodz.name\/pl\/eternal-3792-pierwsze-kanaly-w-lodzi-jakie-byly","title":{"rendered":"Pierwsze kana\u0142y w \u0141odzi: jakie by\u0142y?"},"content":{"rendered":"\n

Kilka wiek\u00f3w temu, gdy \u0141\u00f3d\u017a nie posiada\u0142a jeszcze kanalizacji, istnia\u0142a ju\u017c potrzeba stworzenia komunikacji podziemnej. Budowa pierwszych kana\u0142\u00f3w by\u0142a szczeg\u00f3lnie wa\u017cna dla miejskich przedsi\u0119biorc\u00f3w \u2013 s\u0142ynnych fabrykant\u00f3w i w\u0142a\u015bcicieli pot\u0119\u017cnych fabryk wytwarzaj\u0105cych produkty dla mieszka\u0144c\u00f3w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci Europy \u2013 pisze lodz-name.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

O tym, kto i jak budowa\u0142 pierwsze kana\u0142y, w jakich celach by\u0142y one wykorzystywane w przesz\u0142o\u015bci w \u0141odzi – przeczytacie w poni\u017cszym materiale.<\/p>\n\n\n\n

Jakie by\u0142y pierwsze podziemne komunikacje w \u0141odzi?<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W archiwach miejskich mo\u017cna znale\u017a\u0107 informacj\u0119, \u017ce wiele wcze\u015bniej przed za\u0142o\u017ceniem systemu kanalizacyjnego w \u0141odzi ju\u017c by\u0142o zainstalowano ponad 20 kilometr\u00f3w kana\u0142\u00f3w. By\u0142y to do\u015b\u0107 prymitywne z punktu widzenia wsp\u00f3\u0142czesnych in\u017cynier\u00f3w kana\u0142y wykonane z ceg\u0142y, drewna lub betonu. Czasami kana\u0142y mia\u0142y nawet posta\u0107 otwartych wykop\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Dowiedzieli si\u0119 o nich podczas wykopalisk i realizacji nowych projekt\u00f3w w \u0141odzi. Wtedy uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 stare fundamenty budynk\u00f3w, studnie i stare kana\u0142y rzek. Najcz\u0119\u015bciej prowadzi\u0142y one pod dawne zak\u0142ady miejskie i fabryki. Warto doda\u0107, \u017ce miejscowym fabrykant\u00f3w bardzo si\u0119 poszcz\u0119\u015bci\u0142o \u2013 w \u0141odzi i okolicach przep\u0142ywa wiele rzek, kt\u00f3rych zasoby mo\u017cna by wykorzysta\u0107 do produkcji.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze sklepione ceglane kana\u0142y, mimo swojej prostoty w zakresie in\u017cynierii i technologii, przetrwa\u0142y w naszym mie\u015bcie do dzi\u015b. Na przyk\u0142ad jeden z nich biegnie w pobli\u017cu Parku Kili\u0144skiego. Jednak obecnie takie konstrukcje s\u0105 uwa\u017cane za niebezpieczne i znajduj\u0105 si\u0119 w stanie awaryjnym, dost\u0119p do nich jest surowo wzbroniony, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na ryzyko zawalenia si\u0119 lub osuni\u0119cia ziemi.<\/p>\n\n\n\n

Gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 pierwszy kana\u0142 w \u0141odzi?<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pilna potrzeba budowy kana\u0142u pojawi\u0142a si\u0119 na pocz\u0105tku \u201eboomu\u201d na przemys\u0142 w\u0142\u00f3kienniczy w \u0141odzi. To w\u0142a\u015bnie fabryki tego typu by\u0142y najwi\u0119ksze pod wzgl\u0119dem skali i wydajno\u015bci w mie\u015bcie oraz wymaga\u0142y wi\u0119kszych zasob\u00f3w i rozwi\u0105za\u0144 technologicznych.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszy kana\u0142 miejski zbudowano dla miejscowej bielarni, kt\u00f3ra by\u0142a niezb\u0119dna dla przemys\u0142u w\u0142\u00f3kienniczego – by\u0142o zapotrzebowanie na zak\u0142ad do obr\u00f3bki lnu dla tkaczy. R\u00f3wnolegle z budow\u0105 bielarni powsta\u0142 pierwszy kana\u0142, kt\u00f3ry bieg\u0142 wzd\u0142u\u017c ulicy Piotrkowskiej. Kana\u0142 ten by\u0142 zasilany wodami rzek Jasie\u0144 i Lamus.<\/p>\n\n\n\n

Woda z tego kana\u0142u by\u0142a aktywnie wykorzystywana do cel\u00f3w przemys\u0142owych. Stosowano j\u0105 do wybielania i zmi\u0119kczania tkanin. Woda ta by\u0142a r\u00f3wnie\u017c u\u017cywana do nap\u0119dzania k\u00f3\u0142 wodnych, kt\u00f3re z kolei nap\u0119dza\u0142y maszyny do filcowania. Ta metoda wytwarzania energii by\u0142a bardzo popularna i praktycznie jedynie dost\u0119pna. <\/p>\n\n\n\n

Woda dla fabryki musia\u0142a by\u0107 mi\u0119kka i czysta – takie by\u0142y wymagania dla efektywnej i wysokiej jako\u015bci produkcji. Dzi\u0119ki temu kana\u0142owi uda\u0142o si\u0119 pozyska\u0107 takie zasoby. Jednak bielarnia do\u015b\u0107 szybko zbankrutowa\u0142a \u2013 powodem tego by\u0142o znaczne zmniejszenie produkcji wyrob\u00f3w lnianych. Zamiast tego coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 na rynku zdobywa\u0142y wyroby bawe\u0142niane, kt\u00f3re wypar\u0142y swoich poprzednik\u00f3w. Zak\u0142ad zosta\u0142 zamkni\u0119ty, a kana\u0142 przesta\u0142 by\u0107 wykorzystywany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.<\/p>\n\n\n\n

Przez d\u0142ugi czas b\u0142\u0119dnie uwa\u017cano, \u017ce ta bielarnia jest najstarsz\u0105 fabryk\u0105 w \u0141odzi. Jednak z biegiem lat mit ten zosta\u0142 obalony. Pozosta\u0142o\u015bci po dawnej fabryce, pierwsze bielid\u0142o, wci\u0105\u017c mo\u017cna zobaczy\u0107 w tym miejscu.<\/p>\n\n\n\n

We wsp\u00f3\u0142czesnej \u0141odzi nie odnaleziono jeszcze pozosta\u0142o\u015bci pierwszego kana\u0142u. Badacze historii maj\u0105 jednak nadziej\u0119, \u017ce dzi\u0119ki projektom inwestycyjnym realizowanym w mie\u015bcie, kiedy\u015b uda si\u0119 odnale\u017a\u0107 elementy dawnych komunikacji, kt\u00f3re zapewnia\u0142y dzia\u0142alno\u015b\u0107 bielarni.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kilka wiek\u00f3w temu, gdy \u0141\u00f3d\u017a nie posiada\u0142a jeszcze kanalizacji, istnia\u0142a ju\u017c potrzeba stworzenia komunikacji podziemnej. Budowa pierwszych kana\u0142\u00f3w by\u0142a szczeg\u00f3lnie wa\u017cna dla miejskich przedsi\u0119biorc\u00f3w \u2013 s\u0142ynnych fabrykant\u00f3w i w\u0142a\u015bcicieli pot\u0119\u017cnych fabryk wytwarzaj\u0105cych produkty dla mieszka\u0144c\u00f3w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci Europy \u2013 pisze lodz-name.eu. O tym, kto i jak budowa\u0142 pierwsze kana\u0142y, w jakich celach by\u0142y one wykorzystywane […]<\/p>\n","protected":false},"author":314,"featured_media":3546,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[333],"tags":[1093,1147,1092,1091,1131,2021,2020,1130,2019,2022],"moimportance":[33],"motype":[326],"moformat":[18],"class_list":{"0":"post-3792","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rozwiazania-inzynierskie","8":"tag-co-zobaczyc-w-lodzi","9":"tag-ekologiczne-w-lodzi","10":"tag-gdzie-sie-wybrac-w-lodzi","11":"tag-historia-naturalna","12":"tag-historia-zbiornikow","13":"tag-jakie-byly-pierwsze-podziemne-komunikacje-w-lodzi","14":"tag-kanaly-w-lodzi","15":"tag-lodzkie-zbiorniki-wodne","16":"tag-pierwsze-kanaly-w-lodzi","17":"tag-pierwsze-podziemne-komunikacje","18":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","19":"motype-eternal","20":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3792","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/314"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3792"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3792\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3799,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3792\/revisions\/3799"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3792"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3792"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3792"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3792"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3792"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/lodz.name\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3792"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}