Park im. Władysława Reymonta

Park im. Władysława Reymonta — ogród Geyera przy Białej Fabryce, ze skansenem drewnianej Łodzi

To najbardziej „łódzki” park w mieście, choć ma tylko nieco ponad sześć hektarów. Założył go w połowie XIX wieku Ludwik Geyer — fabrykant nazywany ojcem przemysłowej Łodzi — jako ogród przy własnym zakładzie. Po drugiej stronie stawu stanęła Biała Fabryka, zbudowana w latach 30. XIX wieku i nazwana tak od jasnego tynku; to w niej w 1839 roku uruchomiono pierwszą w Łodzi maszynę parową. Dziś mieści się w niej Centralne Muzeum Włókiennictwa, największe muzeum tekstyliów w Europie, a w wydzielonej części parku od 2008 roku stoi skansen łódzkiej architektury drewnianej. Park nosi imię Władysława Reymonta, noblisty, który w „Ziemi obiecanej” opisał dokładnie ten świat.

Najważniejsze atrakcje

• Staw fabryczny — dawny zbiornik przemysłowy, w którym odbija się Biała Fabryka; stawy tego typu uchodzą za świadków początków wielkoprzemysłowego włókiennictwa Łodzi.
• Skansen Łódzkiej Architektury Drewnianej — otwarty w 2008 roku w wydzielonej części parku za muzeum; pomysłodawczynią była Krystyna Kondratiuk, ówczesna dyrektorka muzeum, która wystąpiła z nim na przełomie lat 50. i 60.
• Centralne Muzeum Włókiennictwa — instytucja powołana w 1960 roku, od 1975 roku działająca pod obecną nazwą; największe muzeum włókiennictwa w Europie, mieszczące się w klasycystycznym zespole Białej Fabryki.
• Fontanna w kształcie kwiatu lilii — odsłonięta w 2004 roku, autorstwa łódzkiej rzeźbiarki Zofii Władyki-Łuczak.
• Katalpy — największe w Łodzi — w parku rosną okazy katalpy zwyczajnej i wielkokwiatowej, największe w mieście, obok robinii akacjowej.
• Kasztanowiec o obwodzie 3,1 metra — największy okaz tego gatunku w Łodzi; w parku wyróżniono łącznie osiem pomników przyrody.
• Pomnik Władysława Stanisława Reymonta — brązowa rzeźba dłuta łódzkiego artysty Wacława Wołosewicza, odsłonięta 21 października 1978 roku na sąsiednim placu noszącym imię pisarza.

Co znajdziesz w środku

Park jest niewielki i kameralny, ale gęsto wypełniony: woda, stuletni drzewostan i zabytkowa architektura sąsiadują tu na dystansie kilkuset metrów.

• Staw w centralnej części założenia, z widokiem na klasycystyczną bryłę Białej Fabryki.
• Drewniane budynki skansenu przeniesione i wyeksponowane w wydzielonej części parku.
• Stuletni drzewostan: dęby, topole i jodły, uzupełnione nietypowymi gatunkami ozdobnymi.
• Osiem drzew objętych ochroną jako pomniki przyrody, w tym rekordowy kasztanowiec.
• Fontanna z 2004 roku w kształcie kwiatu lilii, będąca głównym akcentem plastycznym parku.
• Alejki spacerowe łączące park bezpośrednio z zespołem muzealnym.

Co robić i dla kogo

• Zwiedzający Łódź przemysłową — park, Biała Fabryka i skansen tworzą jeden z najgęstszych historycznie kwartałów w mieście.
• Rodziny z dziećmi — kompaktowy teren, staw i drewniane domy skansenu, które działają na wyobraźnię lepiej niż niejedna ekspozycja.
• Miłośnicy dendrologii — rekordowe w skali miasta katalpy i kasztanowiec oraz osiem pomników przyrody na sześciu hektarach.
• Czytelnicy Reymonta — to naturalne miejsce lektury „Ziemi obiecanej”, bo opisany w niej świat zaczyna się tuż za stawem.
• Pracownicy okolicznych biur — najbliższy cień i ławka przy głównej osi miasta, w zasięgu przerwy obiadowej.
• Fotografowie architektury — odbicie Białej Fabryki w stawie to jedno z klasycznych ujęć Łodzi.

Jak dojechać i praktyczne informacje

Park leży w dzielnicy Górna, przy głównej osi miasta prowadzącej na południe od śródmieścia. To jeden z najlepiej skomunikowanych parków w Łodzi: wzdłuż jego zachodniej granicy kursują tramwaje jadące z Górnej do centrum, obsługiwane m.in. przez linie 2, 3 i 11, a przystanki znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie wejścia do muzeum. Z dworca Łódź Fabryczna to kilkanaście minut tramwajem, z Łodzi Kaliskiej podobnie. Wstęp do parku jest bezpłatny i całodobowy, teren nie jest ogrodzony. Osobno biletowane są Centralne Muzeum Włókiennictwa oraz skansen łódzkiej architektury drewnianej, które mają własne godziny otwarcia i sezonowo je zmieniają. Na sam spacer po parku wystarczy trzydzieści do czterdziestu minut; z muzeum i skansenem załóż pół dnia. Rozkłady tramwajów sprawdź w serwisie MPK Łódź, bo trasy w tym rejonie bywają korygowane w czasie remontów.

Kiedy odwiedzić

Wiosną park jest najbardziej zielony i najmniej zatłoczony, a stuletni drzewostan wypuszcza liście, odcinając wnętrze od hałasu głównej arterii. Latem najlepiej wypada połączenie parku ze skansenem — drewniane budynki eksponowane są pod otwartym niebem, więc dobra pogoda ma tu realne znaczenie; fontanna działa, a cień starych dębów daje ochłodę. Jesień to sezon katalp i kasztanowca: przebarwione, wielkie liście katalpy robią w tym parku najmocniejsze wrażenie w całym roku. Zimą park pustoszeje, ale wtedy najlepiej widać to, po co się tu przychodzi — bryłę Białej Fabryki odbijającą się w tafli stawu, bez zasłony liści.

Warto wiedzieć

Park założył w połowie XIX wieku Ludwik Geyer, jeden z pierwszych wielkich fabrykantów Łodzi, nazywany niekiedy ojcem przemysłowej Łodzi — stąd jego druga, używana do dziś nazwa: Park Geyera. Po przeciwnej stronie stawu Geyer wzniósł w latach 30. XIX wieku zakład włókienniczy zwany Białą Fabryką od charakterystycznego jasnego tynku; to tam w 1839 roku uruchomiono pierwszą w Łodzi maszynę parową. Stawy fabryczne uchodzą za świadków początków wielkoprzemysłowego rozwoju włókiennictwa w mieście; część z nich zasypano w czasie wojny. Po II wojnie światowej park przez pewien czas pozostawał w rękach fabryki, a w 1948 roku przeszedł pod zarząd miasta i otrzymał imię Władysława Reymonta, noblisty z 1924 roku, autora „Chłopów” i „Ziemi obiecanej”. Do rejestru zabytków wpisano go 29 grudnia 1992 roku. W 1960 roku w Białej Fabryce powołano muzeum włókiennictwa, przekształcone w 1975 roku w Centralne Muzeum Włókiennictwa — dziś największe muzeum tekstyliów w Europie. W 2008 roku w wydzielonej części parku otwarto skansen łódzkiej architektury drewnianej, którego pomysł zrodził się na przełomie lat 50. i 60. z inicjatywy Krystyny Kondratiuk. Fontannę w kształcie kwiatu lilii, projektu Zofii Władyki-Łuczak, odsłonięto w 2004 roku.

Wskazówki dla odwiedzających

• Skansen zwiedzaj przy dobrej pogodzie — drewniane budynki są eksponowane pod gołym niebem i deszcz naprawdę psuje wizytę.
• Na klasyczne zdjęcie Białej Fabryki ustaw się po przeciwnej stronie stawu; najlepsze światło jest późnym popołudniem.
• Odszukaj katalpy i kasztanowiec o obwodzie 3,1 metra — to okazy rekordowe w skali całej Łodzi, a park ma ich osiem pod ochroną.

Pytania i odpowiedzi

Skąd wzięła się nazwa parku? Park otrzymał imię Władysława Reymonta w 1948 roku, gdy przeszedł pod zarząd miasta. Wcześniej i do dziś bywa nazywany Parkiem Geyera, od nazwiska fabrykanta, który go założył.

Kto założył ten park? Ludwik Geyer, w połowie XIX wieku, jako ogród przy własnym zakładzie włókienniczym. Geyer bywa nazywany ojcem przemysłowej Łodzi.

Co to jest Biała Fabryka? Zakład włókienniczy Ludwika Geyera zbudowany w latach 30. XIX wieku, nazwany tak od jasnego tynku. To najstarsza łódzka fabryka; w 1839 roku uruchomiono w niej pierwszą w mieście maszynę parową. Dziś mieści Centralne Muzeum Włókiennictwa.

Czym jest skansen w parku? To Skansen Łódzkiej Architektury Drewnianej, otwarty w 2008 roku w wydzielonej części parku za muzeum. Pomysł zrodził się na przełomie lat 50. i 60. z inicjatywy Krystyny Kondratiuk.

Czy wstęp do parku jest płatny? Nie, park jest bezpłatny i otwarty przez całą dobę. Osobne bilety obowiązują w Centralnym Muzeum Włókiennictwa i w skansenie.

Jakie drzewa warto tu zobaczyć? Katalpę zwyczajną i wielkokwiatową — największe okazy w Łodzi — robinię akacjową oraz kasztanowiec o obwodzie 3,1 metra, również rekordowy w mieście. Ochroną objęto tu osiem drzew.

Gdzie stoi pomnik Reymonta? Brązowa rzeźba dłuta Wacława Wołosewicza stoi na sąsiednim placu noszącym imię pisarza; odsłonięto ją 21 października 1978 roku.

Ile czasu zająć powinna wizyta? Sam park to trzydzieści do czterdziestu minut. Z Centralnym Muzeum Włókiennictwa i skansenem — spokojnie pół dnia.