Duże przemysłowe miasto Łódź z wielowiekową i ciekawą historią dosłownie przyciąga turystów z różnych części kraju i świata. Szczególnie „atrakcyjne” miasto stało się dla miłośników turystyki przemysłowej, pisze lodz-name.eu.
Tak więc miasto Łódź, z licznymi starymi fabrykami i zakładami, jest wyjątkową platformą do badania rozwoju przemysłowego Polski. Jest nawet często nazywana z tego powodu „polskim Manchesterem” – największym ośrodkiem przemysłu tekstylnego na świecie w XIX wieku.
Jakie zabytki przemysłowego miasta warto zobaczyć i ciekawe fakty na ich temat można przeczytać w poniższym materiale.
Łódzka „Manufaktura”
Najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem przemysłowej historii Łodzi była legendarna „Manufaktura” – dawna fabryka Izraela Poznańskiego, która w swoim czasie zyskała sławę największego przedsiębiorstwa tekstylnego w całej Europie. Jej historia sięga pierwszej połowy XIX wieku.
Kompleks fabryczny był dosłownie gigantyczny. Znajdowały się tu farbiarnia, warsztaty tkackie, przędzalnicze, wykończeniowe i ślusarskie. Jednocześnie na terenie potężnego zakładu działały oddziały naprawy i budowy maszyn, parowozownia i jednostka strażacka, odlewnia, zakład gazowniczy i duża liczba pomieszczeń magazynowych. Tuż obok fabryki znajduje się malowniczy pałac przemysłowego giganta Izraela Poznańskiego, który bardzo dbał o swój biznes i włożył wiele wysiłku w rozwój rodzinnego miasta.
W samym pałacu Poznańskich po przebudowie w 1975 roku powstało Muzeum Historii Miasta Łodzi. Sam kompleks fabryczny przekształcił się w potężną komórkę handlową i rozrywkową Łodzi i otrzymał nazwę „Manufaktura”.
Odrestaurowana dawna fabryka Poznańskiego codziennie gromadzi setki turystów i mieszkańców miasta, otwierając przed nimi dużo możliwości. Obecnie jest to potężny kompleks rozrywkowy, kulturalny i handlowy, doskonała lokalizacja na spotkania biznesowe, uroczystości, zakupy i dobry wypoczynek. Dla miłośników turystyki przemysłowej „Manufaktura” będzie interesująca jako wyjątkowy obiekt łączący przeszłość i teraźniejszość. Ponadto działa tu Muzeum Fabryki, który opowiada o historii dawnego zakładu i jego największych osiągnięciach.
Biała Fabryka Ludwika Geyera
Kolejną atrakcją miasta przemysłowego jest fabryka Ludwika Geyera, znanego niemieckiego przemysłowca, jednego z pionierów rozwoju przemysłu włókienniczego w Łodzi. Ludwik Geyer przeszedł do historii jako właściciel pierwszej fabryki włókienniczej o napędzie parowym w Królestwie Polskim.
Fabrykant wybrał kiedyś Łódź do budowy potężnego przedsiębiorstwa i nie pomylił się: udało mu się bardzo szybko uruchomić fabrykę, która bardzo aktywnie prosperowała. Dzięki jego pracy w Łodzi po raz pierwszy pojawiły się krosna, które funkcjonowały za pomocą maszyny parowej.
Jego przedsiębiorstwo przeszło do historii jako „Biała Fabryka” (w przeciwieństwie do późniejszych budynków fabrycznych, była otynkowana). Był to potężny kompleks fabryczny z warsztatami produkcyjnymi: działała tu przędzalnia, tkalnia bawełny, drukarnia, lakiernia i oddzielny warsztat. Fabryka Ludwika Geyera była bardzo popularna zarówno w Królestwie Polskim, jak i w Imperium Rosyjskim, a także daleko poza jego granicami.
W dawnej fabryce Geyera działa Centralne Muzeum Włókiennictwa, dawny ogród przedsiębiorcy zamienił się w Łódzki Park Kultury Miejskiej oraz Skansen Łódzkiej Architektury Drewnianej. Część innych dawnych obiektów fabrycznych przeszła na własność prywatną.
Dawny kompleks fabryczny wciąż przyciąga uwagę mieszkańców i gości Łodzi. Jest to jeden z najpopularniejszych obiektów turystyki przemysłowej w mieście.
Zbiorniki wody na Stokach w Łodzi
Podróżujemy dalej, a w kolejce – następny wspaniały pomnik przemysłowej historii miasta. Chodzi o potężne zbiorniki wody na Stokach w Łodzi – podziemne zbiorniki wody pitnej, mieszczące się na terenie osiedla Stoki w Łodzi.
Zbiorniki te są naprawdę wyjątkowe – kompleks jest często nazywany prawdziwą „podziemną katedrą” ze względu na skomplikowaną architekturę i ciekawe rozwiązania inżynieryjne. Zostały one zaprojektowane już w pierwszych latach XX wieku staraniem angielskiego inżyniera Williama Lindleya, do którego należy również plan kanalizacji łódzkiej.
Inżynier zaprojektował cztery ceglane zbiorniki i zainstalował je na wzgórzu w drenach. Każdy z nich mieści 15 milionów litrów czystej wody.
Wszystkie ściany i podłoga podziemnego magazynu są wykonane w półkolistym kształcie, a same zbiorniki są zbudowane w kształcie kwadratu. Sklepienia każdego ze zbiorników są wsparte na ponad 80 kolumnach, które tworzą około stu kopuł. Oczywiście właśnie z powodu takiej architektury i inżynierii (wszystkie szczegóły są zaplanowane tak, aby wygodnie i szybko dostarczać wodę do miasta) podziemne zbiorniki wody pitnej na Stokach nazywa się katedrą.
Pomimo tego, że zbiorniki są pięknymi zabytkami z czasów aktywnej industrializacji Łodzi, dostęp do nich jest praktycznie zamknięty – ze względów bezpieczeństwa. Czasami jednak można dostać się do podziemnej katedry – na przykład w 2012 roku odbył się tutaj koncert kwartetu smyczkowego w ramach Festiwalu Łódź Czterech Kultur.
Fabryka Karola Scheiblera
Karol Wilhelm Scheibler to jedna z najwybitniejszych postaci w historii przemysłowego miasta Łódź. Sam fabrykant pochodził z Nadrenii, jednak, podobnie jak wielu innych przedsiębiorców, przybył do Łodzi, aby zbudować swoje imperium przemysłowe.
Fabryka Karola Scheiblera była znana nie tylko w Łodzi, ale w całym Królestwie Polskim. W swoim czasie jego przędzarka z silnikiem parowym o mocy 40 koni mechanicznych „ubierała” prawie całą Europę. Bardzo szybko jego fabryka zajęła trzecie miejsce pod względem wielkości produkcji bawełny w całym kraju.
Ponadto Karol Scheibler wszedł do historii Łodzi jako aktywny działacz społeczny. Z jego wsparciem w mieście powstał bank komercyjny, powstawały nowe świątynie, budowano nowe szpitale, rozwijała się edukacja i tym podobne. Karol Scheibler został również zapamiętany jako jeden z pierwszych przedsiębiorców, który dbał o warunki życia i zdrowie pracowników swojej fabryki.
W dzisiejszych czasach dawna fabryka Karola Scheiblera pełni różne funkcje. W Pałacu przedsiębiorcy działa Muzeum Kinematografii, ściany dawnej przędzalni zajmują apartamenty Loft Aparts, znajdują się tu mieszkania mieszkalne, restauracje, etc. Osiedle robotnicze pełni funkcję mieszkalną.
Łódzki „Monopol”
Fabryka „Monopol Wódczany” została wzniesiona pod koniec XIX wieku. Była to produkcja wódki składająca się z kilku budynków o różnych funkcjach. „Monopol Wódczany” prawie zawsze znajdował się pod kontrolą Urzędu Miasta lub Skarbu Państwa, produkowano tu i butelkowano czystą wódkę oraz denaturowany alkohol.
Głównym „rodzynkiem” dużej łódzkiej fabryki alkoholowej była wódka smakowa, która przyniosła sławę i popularność fabryce. W 1970 roku działało tu najnowocześniejsze wówczas w całej Polsce laboratorium do produkcji napojów smakowych oraz aż pięć linii produkcyjnych.
Ostatnia butelka alkoholu w fabryce została wydana w 2007 roku. Od tego czasu fabryka ma nowego właściciela, który przekształcił „Monopol Wódczany” w centrum biurowo-rozrywkowo-kulturalne „Monopolis”.
Dawna fabryka wódki stała się niezwykłym miejscem, w którym łączyły się różne obszary działalności. Tu jest wiele restauracji i kawiarni, wystawa obrazów, rzeźb i fotografii w ARTgallery i tym podobne.