Współczesna Łódź to tętniące życiem zielone miasto, pełne nasadzeń, terenów rekreacyjnych oraz pomników przyrody. Wszystko to Łódź zawdzięcza wieloletnim staraniom zaangażowanych osób, wśród których wyróżnia się wybitny Stefan Rogowicz – utalentowany polski architekt ogrodnictwa, planista i naukowiec – pisze portal lodz-name.eu.
Mało kto wie, że to właśnie dzięki Stefanowi Rogowiczowi Łódź stała się miastem pełnym zieleni – dlatego nazywany jest „twórcą łódzkich parków”. Dzięki jego wysiłkom liczba drzew na ulicach miasta wzrosła z kilkunastu do niemal czterdziestu tysięcy, co w przedwojennych czasach było prawdziwie rewolucyjnym osiągnięciem.
Więcej o wybitnym łódzkim architekcie parków i jego najważniejszych dokonaniach przeczytasz w poniższym artykule.
Młodość i edukacja
Stefan Rogowicz urodził się 23 marca 1891 roku w Warszawie jako syn warszawskiego lekarza Jakuba Ignacego Rogowicza i Marii Zawadzkiej. Rodzina Rogowiczów mieszkała w kamienicy przy ulicy Marszałkowskiej, w miejscu, gdzie dziś znajduje się hotel Novotel Warszawa Centrum.
Dzieciństwo i młodość Stefan Rogowicz spędził w stolicy. Od najmłodszych lat przejawiał zainteresowanie przyrodą i ogrodnictwem, co stało się podstawą jego przyszłej kariery. Rodzice chłopca rozumieli, że potrzebuje wykształcenia, które pozwoli mu pogłębić wiedzę na temat zasad projektowania krajobrazu i ekologii, aby mógł rozwijać się w tej dziedzinie.
To właśnie w Warszawie zdobywał wykształcenie – najpierw uczęszczał do szkoły realnej, a następnie rozpoczął naukę w Państwowej Wyższej Szkole Ogrodniczej, założonej jeszcze w 1816 roku.
Początek udanej kariery Rogowicza
Po ukończeniu edukacji rozpoczął aktywną pracę zawodową. Jednym z jego pierwszych osiągnięć był udział w tworzeniu stacji doświadczalnej Towarzystwa Ogrodniczego Warszawskiego, która stała się fundamentem dla arboretum w Morach. Samo towarzystwo miało na celu popularyzację wiedzy o ogrodnictwie.
Od tego czasu zaczął projektować liczne parki i ogrody. Od 1918 roku zajmował się tworzeniem parków dworskich na terenie całej Polski, a także ogrodów przy prywatnych posiadłościach i instytucjach państwowych.
Od 1925 roku Stefan Rogowicz pracował jako ogrodnik-planista w Dziale Ogrodniczym Wydziału Technicznego Zarządu Zieleni w Warszawie. Podróżował służbowo po całym kraju, realizując różne projekty. W 1928 roku, podczas Krajowej Wystawy Ogrodniczej w Poznaniu, otrzymał nagrodę za projekt zagospodarowania przestrzennego Polesia Konstantynowskiego.
Przeprowadzka do Łodzi
Stefan Rogowicz trafił do Łodzi, gdy był już uznanym architektem ogrodnictwa, znanym w wielu regionach Polski. Tak się złożyło, że szybko pokochał to miasto i pozostał w nim do końca życia (z przerwą na czas okupacji, kiedy Niemcy pozbawili go stanowiska oraz mieszkania, zmuszając do wyjazdu).
1 października 1929 roku, jako ceniony specjalista, objął stanowisko kierownika Wydziału Plantacji Zarządu Miejskiego w Łodzi. Na tym stanowisku aktywnie działał na rzecz tworzenia nowych parków i terenów zielonych w Łodzi. Był również inicjatorem wielu projektów, które przyczyniły się do rozwoju miejskiej przestrzeni.
Dzięki jego staraniom powstały liczne malownicze parki i ogrody, które stały się symbolem zielonej Łodzi. Wśród jego projektów znalazły się także modernizacje istniejących już miejsc w mieście do wymogów ówczesnej ery. Do takich miejsc należały m.in.: Park im. Józefa Poniatowskiego, Park im. Henryka Sienkiewicza, „Źródliska”, „3 Maja” i wiele innych.
Jeden z największych projektów Rogowicza – „Park na Zdrowiu”
Jednym z największych osiągnięć Stefana Rogowicza było zagospodarowanie Parku im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, bardziej znanego jako „Park na Zdrowiu”. Dziś jest to jeden z najbardziej znanych i lubianych parków w Łodzi, który stał się miejscem wypoczynku i rekreacji mieszkańców miasta.
Jego powstanie wpisało się w ogólną koncepcję zagospodarowania terenów zielonych w Łodzi, odpowiadającej na zapotrzebowanie mieszkańców na wysokiej jakości wypoczynek na świeżym powietrzu. Choć to nie Rogowicz zapoczątkował budowę parku, to właśnie on stworzył jego ostateczny plan zagospodarowania przestrzeni; to właśnie on położył fundament pod jego obecny układ krajobrazowy.
Gdy Rogowicz zajął się tym parkiem, stanął przed ogromnym wyzwaniem. Faktem jest, że Park im. Marszałka Józefa Piłsudskiego był wówczas największym w Polsce i jednym z największych w ówczesnej Europie. Jednak ogrom pracy nie zniechęcił go, dostrzegał w tym miejscu niezwykły potencjał i możliwości rozwoju. Dzięki staraniom Rogowicza w latach 30. XX wieku powstało tu zoo, ukończono budowę stadionu, ogródków jordanowskich, strzelnicy oraz wieży spadochronowej, nie wspominając o zagospodarowaniu terenów zielonych. Ponadto w tym czasie na terenie parku prowadzono intensywną uprawę krzewów i drzew. Dzięki temu miasto dosłownie zazieleniło się na oczach mieszkańców, którzy coraz chętniej wychodzili na spacery, by podziwiać piękno tej ogromnej przestrzeni rekreacyjnej.
Niestety, nie wszystkie plany dotyczące rozwoju parku udało mu się zrealizować. Rogowicz chciał wówczas założyć tu ogród botaniczny, jednak pomysł ten został zrealizowany dopiero pod koniec lat 60. XX wieku, po zakończeniu wojny i znalezieniu odpowiednich funduszy. Sam Stefan Rogowicz nie doczekał tego momentu, choć intensywnie pracował nad jego koncepcją.
Ostatnie lata życia Rogowicza
O życiu Rogowicza podczas II wojny światowej wiadomo niewiele. Wiemy, że okupacja niemiecka pozbawiła go wysokiego stanowiska. W tym czasie pracował jako robotnik w Zieleni Miejskiej, stracił swoje wcześniejsze możliwości i mieszkanie. Wiadomo, że przez pewien czas przebywał poza Łodzią, jednak gdy tylko nadarzyła się okazja, wrócił do miasta i już nigdy go nie opuścił.
W 1945 roku, po zakończeniu II wojny światowej, Rogowicz został przywrócony na dawne stanowisko za swoje osiągnięcia i zasługi dla miasta. W tym czasie brał udział w naradach związanych z tworzeniem koncepcji Łódzkiego Ogrodu Botanicznego.
Jednak utalentowany architekt-ogrodnik nie zdążył zrealizować wszystkich swoich marzeń. Zmarł 23 grudnia 1946 roku w wieku zaledwie 56 lat. Został pochowany na katolickiej części Starego Cmentarza w Łodzi, która, choć nie była jego rodzinnym miastem, stała się jego domem na całe życie.
Łódź do dziś pamięta o swoim wybitnym architekcie ogrodnictwa. W 1996 roku, w 50. rocznicę śmierci planisty, w Parku na Zdrowiu odsłonięto kamień z tablicą pamiątkową ku jego czci. Z kolei w 2021 roku, w 130. rocznicę jego urodzin i 75. rocznicę śmierci, ogłoszono Rok Stefana Rogowicza. W tym czasie miasto odrestaurowało jego nagrobek na Starym Cmentarzu. Ponadto w Łodzi znajduje się ulica nazwana jego imieniem.
Stefan Rogowicz pozostawił ogromny ślad w historii Łodzi jako wizjoner i praktyk w dziedzinie architektury ogrodnictwa. Jego projekty nadal inspirują kolejne pokolenia architektów i projektantów, którzy dążą do tworzenia komfortowego i ekologicznego środowiska miejskiego. Za jego kadencji liczba drzew na ulicach Łodzi wzrosła ponad trzykrotnie – z 12 000 do 38 000. Liczne skwery i tereny zielone zostały wzbogacone o nowe nasadzenia drzew i krzewów.
Jego największym dziełem jest współczesny „Park na Zdrowiu”, który nie jest tylko zieloną oazą relaksu, ale także ważną częścią życia kulturalnego miasta. Jego historia, piękno i różnorodność atrakcji sprawiają, że jest to idealne miejsce na rodzinne spacery, romantyczne randki i aktywny wypoczynek. Park ten każdego roku przyciąga tysiące turystów, pozostawiając niezapomniane wrażenia z obcowania z naturą w sercu miasta.
