Niewiele osób wie, że w Łodzi znajduje się największa w całej Polsce oczyszczalnia ścieków, zlokalizowana w południowo-zachodniej części Łodzi, nad największą rzeką miasta – Nerem. W skład zespołu tych obiektów wchodzi szereg budynków o znaczeniu technicznym, technologicznym i pomocniczym – informuje strona lodz-name.eu.
Zespół obiektów w Łodzi jest przeznaczony do oczyszczania ścieków i to nie tylko z terenów skanalizowanych. Z poniższego artykułu można dowiedzieć się, jak działają te obiekty oraz poznać ciekawostki z ich historii i współczesności.
Z historii łódzkiej oczyszczalni ścieków
Budowa oczyszczalni ścieków w Łodzi rozpoczęła się dopiero kilkadziesiąt lat po zakończeniu II wojny światowej. Wydawać by się mogło, że powinna ona była powstać w tym samym czasie, gdy słynny inżynier Stefan Skrzywan zakładał kanalizację miasta, jednak trudny okres wojenny i okupacja uniemożliwiły to. W czasie okupacji Łodzi, gdy miastem rządzili Niemcy, nie kontynuowali oni rozbudowy kanalizacji, lecz ograniczyli się do tego, co pozostawił im wspomniany inżynier. Istniały oczywiście inne oczyszczalnie ścieków, ale były to niewielkie konstrukcje mechaniczne, które nie były w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb miasta.
Budowa oczyszczalni ścieków w Łodzi rozpoczęła się dopiero w październiku 1974 roku. Pierwszy kolektor ściekowy powstał dopiero w 1990 roku, a kilka lat później oddano do użytku siódmy kolektor. Na tym jednak budowa się nie zakończyła – do wykonania pozostawała jeszcze długa i ciężka praca.
W 1997 roku powstały tu pierwsze zamknięte komory fermentacyjne, osiągające wysokość 30 metrów. Są one przeznaczone do biologicznego oczyszczania ścieków.
Za rok zakończenia budowy łódzkiej oczyszczalni ścieków uznaje się 2002, kiedy to została zakończona budowa linii biologicznego oczyszczania ścieków oraz powstały hale z napowietrzaniem dla mikroorganizmów.
Nowe technologie i modernizacja
Technologie oczyszczalni ścieków w Łodzi są stale unowocześniane, aby zapewnić prawidłowe działanie zgodnie z nowoczesnymi warunkami i wymaganiami. Proces ten został zintensyfikowany po wejściu do Unii Europejskiej. Przykładowo, od 2009 r. w oczyszczalni ścieków działa instalacja termicznego przekształcania osadów i skratek. Pomaga to zmniejszyć ilość osadów składowanych w zbiornikach osadowych.
Warto również wspomnieć o budowie elektrociepłowni w 2004 roku, która zwiększyła przepustowość oczyszczalni, przede wszystkim ze względu na fakt, że nowo wybudowana elektrociepłownia zaczęła produkować wymaganą ilość energii elektrycznej, która prawie całkowicie zaspokaja potrzeby kompleksu oczyszczalni.
Od 2018 r. miasto Łódź realizuje program modernizacji oczyszczalni ścieków w ramach projektu Łódzka Gospodarka Ściekowa, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. W ramach tej modernizacji planowana jest budowa kilku ważnych obiektów, na przykład instalacji termicznej hydrolizy osadów, która powinna zwiększyć wydajność fermentacji osadów i zwiększyć produkcję biogazu. Planowane jest również uruchomienie instalacji do usuwania azotu z odcieków, co powinno znacznie zmniejszyć ilość azotu wytwarzanego podczas oczyszczania osadów w ściekach.
Jednocześnie projekt przewiduje budowę kilku nowych zbiorników i zwiększenie przepustowości kilku linii biologicznego oczyszczania ścieków.
Żywe organizmy, które pomagają oczyszczać ścieki w oczyszczalni
W łódzkiej oczyszczalni ścieków pracują nie tylko urządzenia i technologie, ale także inni „pomocnicy”. Na przykład organizmy żywe, takie jak bakterie, pomagają w oczyszczaniu ścieków.
Bakterie stały się prawdziwym dobrodziejstwem dla łódzkiej oczyszczalni ścieków. Te żywe mikroorganizmy żywią się substancjami wytwarzanymi przez działalność człowieka, a także wszystkim, co dostaje się do kanalizacji miejskiej. Różne rodzaje tych mikroorganizmów działają na różne sposoby – na przykład bakterie beztlenowe oczyszczają wodę w warunkach beztlenowych, podczas gdy niektóre „pracują”, gdy jest mniejszy dostęp do tlenu. Bakterie tlenowe potrzebują dużo tlenu, więc jest on pompowany do reaktorów biologicznych pod ciśnieniem.
Bakterie w ściekach to całkowicie normalne zjawisko, to oczyszczacz wody, który wymyśliła sama natura. W tych wodach współistnieją one z innymi mikroorganizmami i tworzą cały żywy organizm, który eksperci nazywają osadem czynnym. Pracownicy oczyszczalni ścieków uważnie monitorują liczbę bakterii w wodzie, a gdy liczba bakterii spada z powodu wzrostu toksyn, dodają specjalne preparaty mające na celu zwiększenie populacji pożytecznych mikroorganizmów.
Takie bakterie zwykle nie żyją długo. Te, które umierają, tworzą osad, który jest wychwytywany z wody i transportowany do komór fermentacyjnych. W komorach fermentacyjnych do gry wchodzą inne mikroorganizmy – bakterie fermentacyjne. Ich zadaniem jest oczyszczenie osadu i uczynienie go mniej szkodliwym dla środowiska. Powstała w ten sposób substancja trafia do pieców wspomnianej elektrociepłowni, gdzie jest ostatecznie spalana. Przynosi to jednak również korzyści miastu.
Bakterie luminescencyjne to kolejny rodzaj mikroorganizmów, które pomagają w oczyszczaniu ścieków. Są one sztucznie rozmnażane w laboratoriach i z powodzeniem wykorzystywane do pomiaru szkodliwych zanieczyszczeń w wodzie.
Ten rodzaj bakterii jest bardzo wrażliwy na różne substancje znajdujące się w wodzie. Kiedy „odczuwają” pogorszenie jakości wody, natychmiast reagują na to, emitując światło. Gdy w wodzie zaczyna pojawiać się więcej toksyn, mikroorganizmy emitują mniej światła, co pozwala badaczom analizować i kontrolować jakość wody.
Przed zastosowaniem bakterie są przechowywane w specjalnych zamrażarkach. Następnie są wyjmowane i rozmrażane, po czym ożywają w roztworze solnym. Następnie zanurza się je w wodzie i za pomocą specjalnego urządzenia dokonuje się pomiaru poziomu światła emitowanego przez bakterie. Światło to nie jest widoczne dla ludzi.
Warto podkreślić, że bakterie te nigdy jeszcze nie sygnalizowały pogorszenia jakości wody w Łodzi. Dzięki mikroorganizmom możliwe jest utrzymanie systemu monitoringu i zaopatrywanie miasta w wodę wysokiej jakości.
Energia elektryczna i cieplna generowana przez ścieki w Łodzi
Jak zostało już wspomniane, w procesie oczyszczania ścieków w tych obiektach powstają osady, które przynoszą korzyści społeczności. Z tych odpadów powstaje biogaz, który jest paliwem do wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej. W ten sposób oczyszczalnia ścieków otrzymuje własne zasoby energii, które są jednocześnie przyjazne dla środowiska.
Biogaz ten powstaje podczas fermentacji metanowej osadów ściekowych, która odbywa się w czterech komorach fermentacyjnych. Osad jest tam stale mieszany i podgrzewany, a proces fermentacji metanowej trwa około miesiąca. Powstały osad jest następnie spalany i wydziela energię, a elektrociepłownia wytwarza energię elektryczną i cieplną poprzez spalanie biogazu.
Według oficjalnej strony internetowej oczyszczalni, podczas tego procesu powstaje do 8 milionów metrów sześciennych biogazu rocznie. Naukowcy zaznaczają również, że energia elektryczna wytwarzana ze spalania biogazu może zaspokoić potrzeby energetyczne około 2500 gospodarstw domowych.
W ten sposób udaje się nie tylko generować energię elektryczną i cieplną, ale także dbać o środowisko – nie ma potrzeby wywożenia odpadów w postaci osadów ściekowych na oddzielne składowiska.