Kilka wieków temu, gdy Łódź nie posiadała jeszcze kanalizacji, istniała już potrzeba stworzenia komunikacji podziemnej. Budowa pierwszych kanałów była szczególnie ważna dla miejskich przedsiębiorców – słynnych fabrykantów i właścicieli potężnych fabryk wytwarzających produkty dla mieszkańców różnych części Europy – pisze lodz-name.eu.
O tym, kto i jak budował pierwsze kanały, w jakich celach były one wykorzystywane w przeszłości w Łodzi – przeczytacie w poniższym materiale.
Jakie były pierwsze podziemne komunikacje w Łodzi?
W archiwach miejskich można znaleźć informację, że wiele wcześniej przed założeniem systemu kanalizacyjnego w Łodzi już było zainstalowano ponad 20 kilometrów kanałów. Były to dość prymitywne z punktu widzenia współczesnych inżynierów kanały wykonane z cegły, drewna lub betonu. Czasami kanały miały nawet postać otwartych wykopów.
Dowiedzieli się o nich podczas wykopalisk i realizacji nowych projektów w Łodzi. Wtedy udało się odnaleźć stare fundamenty budynków, studnie i stare kanały rzek. Najczęściej prowadziły one pod dawne zakłady miejskie i fabryki. Warto dodać, że miejscowym fabrykantów bardzo się poszczęściło – w Łodzi i okolicach przepływa wiele rzek, których zasoby można by wykorzystać do produkcji.
Pierwsze sklepione ceglane kanały, mimo swojej prostoty w zakresie inżynierii i technologii, przetrwały w naszym mieście do dziś. Na przykład jeden z nich biegnie w pobliżu Parku Kilińskiego. Jednak obecnie takie konstrukcje są uważane za niebezpieczne i znajdują się w stanie awaryjnym, dostęp do nich jest surowo wzbroniony, przede wszystkim ze względu na ryzyko zawalenia się lub osunięcia ziemi.
Gdzie znajdował się pierwszy kanał w Łodzi?
Pilna potrzeba budowy kanału pojawiła się na początku „boomu” na przemysł włókienniczy w Łodzi. To właśnie fabryki tego typu były największe pod względem skali i wydajności w mieście oraz wymagały większych zasobów i rozwiązań technologicznych.
Pierwszy kanał miejski zbudowano dla miejscowej bielarni, która była niezbędna dla przemysłu włókienniczego – było zapotrzebowanie na zakład do obróbki lnu dla tkaczy. Równolegle z budową bielarni powstał pierwszy kanał, który biegł wzdłuż ulicy Piotrkowskiej. Kanał ten był zasilany wodami rzek Jasień i Lamus.
Woda z tego kanału była aktywnie wykorzystywana do celów przemysłowych. Stosowano ją do wybielania i zmiękczania tkanin. Woda ta była również używana do napędzania kół wodnych, które z kolei napędzały maszyny do filcowania. Ta metoda wytwarzania energii była bardzo popularna i praktycznie jedynie dostępna.
Woda dla fabryki musiała być miękka i czysta – takie były wymagania dla efektywnej i wysokiej jakości produkcji. Dzięki temu kanałowi udało się pozyskać takie zasoby. Jednak bielarnia dość szybko zbankrutowała – powodem tego było znaczne zmniejszenie produkcji wyrobów lnianych. Zamiast tego coraz większą popularność na rynku zdobywały wyroby bawełniane, które wyparły swoich poprzedników. Zakład został zamknięty, a kanał przestał być wykorzystywany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem.
Przez długi czas błędnie uważano, że ta bielarnia jest najstarszą fabryką w Łodzi. Jednak z biegiem lat mit ten został obalony. Pozostałości po dawnej fabryce, pierwsze bielidło, wciąż można zobaczyć w tym miejscu.
We współczesnej Łodzi nie odnaleziono jeszcze pozostałości pierwszego kanału. Badacze historii mają jednak nadzieję, że dzięki projektom inwestycyjnym realizowanym w mieście, kiedyś uda się odnaleźć elementy dawnych komunikacji, które zapewniały działalność bielarni.
